logo

Một cuộc đình công

Ngày đăng: 21/10/2020
Câu chuyện có thật, theo lời kể của một công nhân.

Ba năm trước H và tôi cùng làm trong một xí nghiệp sản xuất giày thể thao của người Đài Loan trong tỉnh. H quê Ninh Bình, bỏ vợ con lại nhà ra đây làm việc. Chúng tôi ngồi làm cạnh nhau. Công việc của chúng tôi là luồn dây giày vào giày, một công việc đơn điệu gây chán ngắt cho những công nhân mới vào làm.

Có 3 xí nghiệp của nước ngoài đầu tư và 2 xí nghiệp của người Việt Nam trong khu công nghiệp. So sánh ý thức lao động giữa công nhân làm việc trong các xí nghiệp của người nước ngoài chúng tôi và công nhân trong xí nghiệp nhà nước thì công nhân của người nước ngoài có ý thức hơn, chăm chỉ hơn. Chúng tôi không đi làm muộn. Chúng tôi sẵn sàng làm thêm giờ, làm thêm ngày chủ nhật nếu được yêu cầu. Trong khi đang làm chúng tôi không nói chuyện riêng. Ca làm việc nào chúng tôi cũng làm đủ và dôi ra ít nhiều lượng sản phẩm vượt định mức trong khi định mức đã cao đến trần, tưởng như không thể vượt qua được.

Tôi cho rằng từ ngày có các xí nghiệp nước ngoài, chất lượng công nhân Việt Nam đã, đang thay đổi để phù hợp với nền sản xuất công nghiệp hiện đại. Tuy nhiên sự đãi ngộ trở lại rất chậm tương ứng. đặc biệt ở xí nghiệp Đài Loan, Trung Quốc. Ý thức làm việc của công nhân tốt hơn, nhưng đời sống ít được cải thiện hơn so với công nhân làm việc cho nhà nước rõ ràng là một bất công.

 

Một doanh nghiệp Đài Loan tại Việt Nam. Ảnh:VietnamBiz.

Chúng tôi còn chịu một bất công nữa ngay trong xí nghiệp đang chịu bất công.

Có một số công nhân bị đuổi việc chỉ vì một vài nguyên nhân rất nhỏ, nếu có tình người cũng dễ bỏ qua. Một chị đã gắn bó với xí nghiệp 14 năm, rất nhiệt tình hướng dẫn, trao đổi kinh nghiệm cho công nhân mới được vào, sản phẩm của chị bao giờ cũng vược định mức,v.v. Chị có chồng đã 6 năm, do khó sinh nở nên 35 tuổi chị mới đậu được một đứa con. Sau 6 tháng nghỉ chế độ sinh sản, chị đi làm đúng ngày, đúng giờ, nhiệt tình với công việc như không hề có con mọn, Nhưng chỉ sau hai lần đến xí nghiệp muộn 10, 12 phút vì nán lại nhà xem có phải đưa đứa con sơ sinh đang sốt đến bệnh viện hay không, đã bị thanh lý hợp đồng lao động.

Một công nhân trẻ mới vào, bị ốm vẫn cố gắng đi làm, do mệt mỏi người này xỏ lỗi dây giày vào lỗ giày 2 sản phẩm, thế là bị đuổi việc.

Tất nhiên mỗi lần có công nhân bị đuổi việc, bà chủ Đài Loan phải tuyển công nhân mới. Công nhân nào mới được tuyển vào, cũng rỉ tai với người tin cẩn rằng để được nhận vào làm phải “ cho” tay cán bộ quản lý người Việt, kiêm thư ký công đoàn 5 đến 10 triệu đồng.

Tất cả các bức xúc vừa kể, ai nghe xong cũng cho qua. Người Việt Nam mình có thứ văn hóa “họa ai người đó chịu”. Tuy nhiên có một bức xúc dành cho tất cả công nhân trong xí nghiệp. Đó là định lượng và chất lượng xuất ăn trưa.

Đến thời gian xảy ra cuộc đình công của công nhân chúng tôi thì xuất ăn trưa vẫn giữ mệnh giá 4.000đ như 6 năm trước. Thực phẩm lên giá mỗi tháng nên chất lượng, định lượng suất ăn trưa mỗi năm một giảm. Chúng tôi đã nhiều lần phản ảnh lên tay thư ký công đoàn, đề nghị tăng tiền ăn trưa, nhưng hắn chỉ cười trừ và còn nói: “ Chúng ta ăn ở nhà là chính. Bọn Đài Loan keo kiệt lắm. Nói không lại đâu!”. Nghe ra thì hắn về phe những người phản ảnh, nhưng nhìn cái thái độ xun xoe của hắn khi trao đổi công việc với bà chủ Đài Loan, người tinh ý nào cũng biết hắn chỉ “làm màu” đển lấy lòng công nhân.

H. rủ tôi vận động công nhân đình công.

Một ngày chủ nhật H và tôi phóng xe máy đến một cửa hàng vi tính khá xa xí nghiệp. Chúng tôi phải đi xa đề phòng làm tờ rơi gần xí nghiệp thì dễ bị lộ là chúng tôi đang vận động đình công. Chị đánh máy vi tính, có vẻ là người “ văn hay chữ tốt” sửa lại cho chúng tôi nhiều câu, nhiều từ trong văn thảo do H tự soạn nên văn bản kể nhiều “tội” của bà chủ Đài Loan và tay thư ký công đoàn chỉ gọn lại trong ½ tờ A4 . Chúng tôi phô tô 200 bản sao. Chúng tôi dặn chị xóa file trong máy; không kể với ai có hai người đến vi tính, phô tô tờ rơi kêu gọi công nhân đình công. Chị chủ quán cười, nói chúng tôi cứ yên tâm. Chị giảm cho chúng tôi nửa tiền. Chị nói chị ủng hộ chúng tôi vì chính chị cũng là người có bức xúc nên phải ra đi từ một xí nghiệp Đài Loan khi đã lấy được chồng, về đây làm dâu.

Người nào nghe tôi thuật lại câu chuyện mà đặt câu hỏi: “ Tại sao vận động đình công phải bí mật ? Chiếu theo Điều này, Điều nọ trong bộ Luật này, Luật nọ, Công ước quốc tế này, nọ... thì công nhân có quyền đình công ” là người đó mới ở Thiên đường rơi xuống Địa ngục. Vài năm trước một nhóm công nhân của một xí nghiệp trong khu công nghiệp ở đây cũng vận động đình công. Tuy cuộc đình công cũng thu được một nửa thắng lợi, nhưng mấy công nhân kia đều bị đuổi việc hoặc tự nguyện thôi việc vì các lý do ngoài “vận động đình công”. Ở một khu chế xuất trong miền Nam còn bị nặng hơn, có người bị kết tội: “ Phá rối an ninh trật tự”

Biết thế nên tôi không dám đưa một tờ rơi nào cho ai. Thà tôi chịu tiếng nhát như cáy chứ không thể chịu được nếu bị đuổi việc. Hoàn cảnh nhà tôi khó khăn hơn H. Tôi cũng là người “ chín chắn” hơn H. H không nói gì, lại còn cười như một gã giang hồ lãng khách trong phim Tàu. Chỉ hết ca 6 ca làm việc trong tuần H và một cộng sự nữ nào đó của H. đã “phân phối” hết 200 tờ rơi. 30 buồng vệ sinh nữ và nam buồng nào, ca nào cũng một tờ. Hết rồi lại có. Chúng tôi chở nhau đến phòng trọ của nhiều công nhân tin cẩn đưa tận tay họ...

 

Một cuộc đình công tại Bình Dương. Ảnh: Luật Việt Nam.

Nếu tôi là một nhà văn nhà báo thì tôi đã tả được rất sinh động không khí hoành tráng của buổi đình công vào cả ca sáng và kéo dài đến ca chiều ngày thứ 2 tuần kế tiếp. 300 công nhân đứng chật trong sân và ngoài đường trước cổng xí nghiệp. Một số công nhân đã vào xí nghiệp với ý định làm việc như ngày thường rồi cũng đi trở ra hòa vào nhóm đình công. Những tờ rơi trắng xóa trong tay những người này lúc lúc lại đồng loạt giơ lên. Đó thực sự là một ngày chúng tôi được xả những bức xúc trong suốt nhiều năm làm cho bà chủ xí nghiệp, dưới sự quản lý thô cứng hết nói của tay người Việt đồng hương kiêm thư ký công đoàn chỉ biết có việc ăn chặn tiền của công nhân vào xin việc và về phe chủ.

Cũng cần nói thêm rằng công an quận và công an phường ngay lập tức có mặt. Họ len lỏi giữa chúng tôi, xoi mói nhìn vào mặt một số người như tìm, nhận diện một ai đó. Tôi tự hỏi nếu họ giải tán thì xảy ra chuyện gì? Nhiều công nhân thấy công an đến là mất sôi nổi, lẻn ra khỏi vùng đang nóng. Lúc bấy giờ chúng tôi không biết công nhân có quyền đình công. May mắn là họ không giải tán.

Cuộc đình công thắng lợi. Đâu đó tại tổng công ty bên Đài Loan bà chủ đồng ý mức ăn 7.000đ cho công nhân và hứa sẽ kiểm soát chặt chẽ hơn việc nhận và sa thải công nhân, không ỷ lại vào nhóm giúp việc người Việt như trước.

Cuộc đình công thắng lợi, nhưng một cuộc điều tra của Ban thư ký công đoàn được tiến hành sau khi công nhân trở lại làm việc. Cuộc điều tra xem ai là người vận động đình công cũng bí mật như người đã vận động đình công.“Tiếng lành đồn xa, tiếng dữ đồn xa”; chỉ vài ngày sau các công nhân đều biết H là người tổ chức cuộc đình công. Hậu quả đến với H. Nói là “hậu quả’ không biết đúng hay sai, nhưng hôm thanh lý hợp đồng lao động, H. gặp tôi chào tạm biệt với vẻ mặt vui vẻ. H nói: “Xí nghiệp này đã chật, không đủ chỗ cho mình và tay thư ký công đoàn. Đa năng như mình tìm đâu không được việc làm, lương cao hơn ở đây là đằng khác!

Đã 3 năm, xí nghiệp không xảy ra cuộc đình công nào nữa. Không phải công nhân chúng tôi đã hết bức xúc. Xong mâu thuẫn này với chủ công ty, với tay thư ký công đoàn nảy ra mâu thuẫn khác. Nhưng H này đi, H kia chưa tới.

Đặng Ái ghi

Kích thước font In ấn

Bình luận chia sẻ

Bình Luận - Quan Điểm
1
https://www.voatiengviet.com/

NGHIỆP ĐOÀN ĐỘC LẬP VIỆT NAM (VIU) 

Tổ chức phi chính trị và bất vụ lợi, được sáng lập từ nhu cầu thực tiễn và theo đuổi sứ mệnh bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Tôn chỉ hoạt động của nghiệp đoàn là Đoàn kết - Tương trợ - Phát triển 

Kết nối với chúng tôi